Verklaring van erfrecht: wanneer u er één nodig heeft

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin de notaris vaststelt wie de erfgenamen zijn en wie de nalatenschap mag afwikkelen. Wie een verhuurd pand erft, loopt binnen enkele weken tegen dezelfde vraag aan. De huur komt binnen op een rekening die op naam van de overledene staat. Het Kadaster vermeldt nog steeds de overledene als eigenaar. En de bank, de huurder en later de notaris willen allemaal weten: wie mag hier nu over beslissen? Het antwoord op die vraag is de verklaring van erfrecht.

Halletafel in een ouder huis met een schaaltje met drie sleutels, een dichte map ernaast en verderop een lege stoel.

Wat het document doet

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte. De notaris stelt daarin vast wie is overleden, of er een testament is, wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen. Meestal staat er ook in of de erfgenamen de erfenis zuiver of beneficiair hebben aanvaard, en of iemand een volmacht heeft gekregen om namens de anderen te handelen.

De verklaring is dus geen testament. Een testament maakt iemand tijdens zijn leven. Daarin staat wat hij wil dat er na zijn dood gebeurt. De verklaring van erfrecht komt na het overlijden en beschrijft wat er feitelijk geldt: wie erft, op grond van de wet of op grond van dat testament. De notaris raadpleegt daarvoor het Centraal Testamentenregister en de Basisregistratie Personen. Een testament alleen bewijst daarom nog niet wie bevoegd is. Dat is precies waar de verklaring van erfrecht voor bedoeld is.

Dat uitzoekwerk bepaalt ook de rekening, en waar dat bedrag uit is opgebouwd staat bij wat een verklaring van erfrecht bij de notaris kost.

Niet altijd nodig, wel bijna altijd bij een pand

U heeft niet in elke situatie een verklaring van erfrecht nodig. Bij een beperkt banksaldo, of bij een langstlevende echtgenoot zonder testament, kan een bank minder eisen stellen. Elke bank hanteert daarvoor eigen voorwaarden en eigen grenzen, dus vraag dat na voordat u een notaris inschakelt. Is in het testament een executeur benoemd, dan kan voor een deel van de handelingen een verklaring van executele volstaan. Ook dat bespreekt u met de notaris.

Zodra er onroerend goed in de nalatenschap zit, verandert dat. De erfgenamen worden na het overlijden weliswaar eigenaar, maar de tenaamstelling in het Kadaster wordt niet vanzelf bijgewerkt. Wilt u het pand verkopen, dan moet de notaris bij de overdracht kunnen aantonen dat de verkopers de bevoegde erfgenamen zijn. Daarvoor gebruikt hij de verklaring van erfrecht. Wilt u het pand aanhouden en op naam van één erfgenaam zetten, dan is een verdelingsakte nodig, en ook daarvoor moet eerst vaststaan wie de erfgenamen zijn.

Bij een verhuurd pand komt daar iets bij. De huurovereenkomst loopt na het overlijden in beginsel gewoon door, nu met de gezamenlijke erfgenamen als verhuurder. De huurder betaalt op de rekening die hij kent. Om bij dat geld te komen, de huurder een nieuw rekeningnummer te geven of een verzekering aan te passen, heeft u meestal de verklaring nodig. Hetzelfde geldt voor een lopende hypotheek. De bank wil weten met wie zij over die lening spreekt.

Wat de Belastingdienst vraagt

De aangifte erfbelasting is een aparte stap naast de verklaring van erfrecht. Hoe die aangifte werkt en welke stukken u daarvoor nodig heeft, kunt u nakijken bij de Belastingdienst. Over de erfbelasting zelf doet dit artikel geen uitspraak. Of de Belastingdienst bij de aangifte om de notariële verklaring vraagt, controleert u het beste bij de Belastingdienst zelf of bij uw notaris. Of u erfbelasting verschuldigd bent en hoeveel, hangt in het algemeen samen met uw relatie tot de overledene en de omvang van de nalatenschap. De regels hiervoor staan bij de Belastingdienst. Laat u dat berekenen door de notaris of een belastingadviseur, zeker bij een pand met een huurder erin. Hoe een verhuurde woning voor de erfbelasting wordt gewaardeerd, laat u beter aan een deskundige over.

Wat het kost en hoelang het duurt

De kosten hangen af van de notaris en van de complexiteit. Een nalatenschap met één erfgenaam en geen testament is snel afgehandeld. Een nalatenschap met meerdere erfgenamen in verschillende landen, een oud testament en een erfgenaam die niet reageert, kost meer uren. Vraag daarom vooraf een offerte bij twee of drie notarissen. Noem daarbij het aantal erfgenamen en of er onroerend goed in de nalatenschap zit. Dan kan de notaris de prijs beter inschatten.

De doorlooptijd hangt af van de notaris en van de erfgenamen. De notaris vraagt van iedere erfgenaam een verklaring over de aanvaarding, en doorgaans ook een legitimatie en een handtekening. Zolang één erfgenaam niet reageert, ligt het dossier stil.

Wat u in de tussentijd wel kunt doen

Ook zonder verklaring kunt u de nalatenschap in kaart brengen. Vraag het eigendomsbewijs en de hypotheekgegevens op. Verzamel de huurovereenkomst, de laatste huurverhoging en de contactgegevens van de huurder. Laat de opstalverzekering doorlopen en informeer de verzekeraar over het overlijden. Betaal geen grote rekeningen uit eigen zak en verkoop niets uit de nalatenschap voordat u weet of u zuiver of beneficiair aanvaardt. Wie zich als erfgenaam gedraagt, kan daarmee in sommige gevallen onbedoeld zuiver aanvaarden. Wat u wel en niet kunt doen zonder dat risico, bespreekt u het beste vooraf met de notaris.

Bedenk in deze weken ook wat u met het pand wilt. Aanhouden betekent samen verhuren met de andere erfgenamen, met alles wat daarbij hoort. Verkopen betekent één keer afrekenen en klaar. Die keuze hoeft niet te wachten op de verklaring, maar de uitvoering wel.

Van verklaring naar verkoop

Is de verklaring er, dan kan de notaris de overdracht voorbereiden. Verkoopt u een verhuurd pand aan een koper die het pand met huurder overneemt, dan blijft de huurovereenkomst in beginsel bestaan. De huurder hoeft niet te vertrekken en u hoeft geen openbare bezichtigingen te organiseren. Een rechtstreekse verkoop aan een partij die verhuurde woningen koopt, kan daardoor een overzichtelijke route zijn.

Overweegt u die route, dan kunt u het pand aanmelden met de gegevens die u nu al heeft: adres, huurprijs en de stand van de nalatenschap. Een medewerker beoordeelt of het pand past en of een gesprek zinvol is. U ontvangt een indicatie op basis van de stukken, en pas daarna een voorstel. De overdracht zelf kan pas plaatsvinden als de verklaring van erfrecht er is.

Veelgestelde vragen

Is een testament niet genoeg om aan te tonen wie erfgenaam is?

Nee. Een testament legt vast wat iemand tijdens zijn leven wilde regelen. De verklaring van erfrecht komt na het overlijden en beschrijft wat er feitelijk geldt: wie erft, en wie namens de nalatenschap mag handelen. De notaris raadpleegt daarvoor het Centraal Testamentenregister en de Basisregistratie Personen, en legt ook vast hoe iedere erfgenaam de erfenis heeft aanvaard. Een bank, het Kadaster of de notaris van een koper vraagt daarom meestal niet om het testament, maar om de verklaring. Welk bewijs een organisatie precies verlangt, verschilt per organisatie; vraag dat na waar u mee te maken krijgt.

Komt het pand automatisch op naam van de erfgenamen te staan?

Nee. De erfgenamen worden na het overlijden wel eigenaar, maar de tenaamstelling in het Kadaster wordt niet vanzelf bijgewerkt. Daar staat in beginsel nog de overledene, tot u de verklaring van erfrecht laat inschrijven of tot het pand aan een koper wordt geleverd. Voor een verkoop is dat laatste meestal voldoende: de notaris moet bij de overdracht kunnen vaststellen dat de verkopers de bevoegde erfgenamen zijn, en daarvoor gebruikt hij de verklaring. Wilt u het pand juist aanhouden en op naam van één erfgenaam zetten, dan is een akte van verdeling nodig. Welke route in uw geval past, bepaalt de notaris.

De huur wordt nog gestort op de rekening van de overledene. Wat kunnen wij doen?

De huurder betaalt in beginsel op de rekening die hij kent, en die staat op naam van de overledene. Zodra de bank die rekening blokkeert, komt de huur binnen zonder dat u eraan kunt. Om de huurder een nieuw rekeningnummer te geven, moet u kunnen aantonen dat u bevoegd bent, en daarvoor vraagt de bank meestal de verklaring van erfrecht. Controleer in de tussentijd bij de bank of lopende betalingen voor hypotheek, verzekering en VvE doorgaan. Een mislukte incasso op een nalatenschap is vervelend en vaak te voorkomen. Welke voorwaarden uw bank stelt, hoort u daar.

Moet de huurder vertrekken als wij het pand verkopen?

Nee. De huurovereenkomst loopt in beginsel door en gaat bij verkoop over op de koper. Koop breekt geen huur betekent dat het contract meegaat, niet dat verkopen onmogelijk is. De huurder hoeft dus niet weg en u hoeft geen openbare bezichtigingen te organiseren. Een huurder hoeft niet in te stemmen met een beëindiging, maar heeft in de regel wel een duldplicht: een bezichtiging op redelijke tijden moet hij toelaten. Dat de woning verhuurd blijft, weegt mee in de waarde, omdat de groep kopers kleiner is. Wat uw eigen contract hierover bepaalt, legt de notaris u uit.

Kunnen wij de verkoop voorbereiden terwijl wij op de verklaring wachten?

Ja, voorbereiden kan doorlopen. U kunt het pand aanmelden met de gegevens die u nu al heeft: het adres, de huurprijs en de stand van de nalatenschap. Wij beoordelen of het pand past en of een gesprek zinvol is. U ontvangt een indicatie op basis van de stukken en pas daarna een voorstel. De overdracht bij de notaris kan in beginsel niet passeren zolang hij niet kan vaststellen dat de verkopers bevoegd zijn. De verklaring van erfrecht is daarvoor de gebruikelijke weg; welk stuk in uw geval volstaat, bepaalt de notaris. Verkoop in de tussentijd niets uit de nalatenschap zolang niet vaststaat of u zuiver of beneficiair aanvaardt, en vraag de notaris welke handelingen u zonder dat risico kunt doen.

Verder lezen

Geërfd vastgoed verkopenVan verklaring van erfrecht tot overdracht. Wat er geregeld moet zijn voordat u kunt verkopen, en wat u alvast kunt doen.Vastgoed verkopen of aanhouden?Een rekensom en een levensvraag tegelijk. De posten die in de afweging horen, en de veelgemaakte denkfout.Vastgoedbezit afbouwen in stappenWelke panden eerst, welke later, en waarom de volgorde het eindresultaat meer beïnvloedt dan de prijs per pand.Vastgoed verkopen met meerdere erfgenamenWat er nodig is voordat een geërfd pand verkocht kan worden, hoe u vastloopt op één handtekening, en welke routes er zijn als niet iedereen hetzelfde wil.Vastgoed verkopen bij een scheiding of bedrijfsbeëindigingWat er anders is wanneer de verkoop niet uw keuze maar een gevolg is, en hoe u voorkomt dat het traject langer duurt dan nodig.Een leegstaand geërfd pand: wat doet u ermee?Wat leegstand kost, welke risico's er meelopen zolang er niemand woont, en welke drie routes er zijn.Erfbelasting over een geërfde woning: hoe het wordt berekendDe erfbelasting op een woning volgt de WOZ-waarde, niet de verkoopprijs. Wat eraf gaat, welk tarief per erfgenaam geldt, plus een rekenvoorbeeld.Erfbelasting betalen voordat de woning verkocht isUitstel van betaling erfbelasting bij een geërfde woning: de termijnen, wat de Belastingdienst toestaat, wat uitstel kost en welke andere routes er zijn.Wat kost een verklaring van erfrecht?De kosten van een verklaring van erfrecht bestaan uit honorarium, verschotten, btw en meerwerk. Zo ziet u wat de prijs bepaalt en wie hem betaalt.Hoe lang duurt een verklaring van erfrecht?Hoe lang duurt een verklaring van erfrecht? Van enkele weken tot maanden. U leest welke vier stappen de notaris zet, wat vertraagt en hoe u tijd wint.Geërfd huis verkopen: stappen, termijnen en de erfbelastingGeërfd huis verkopen: wie mag tekenen, hoe u de erfenis aanvaardt en wanneer de aangifte erfbelasting moet. Plus wanneer rechtstreekse verkoop past.Verklaring van erfrecht aanvragen: wie het doet en wat u meeneemtErft u een pand, dan moet u een verklaring van erfrecht aanvragen. Lees wat u meeneemt, wat het kost en waarom het tempo zelden bij de notaris ligt.Een huis erven van uw ouders: de eerste beslissingenEen huis erven van uw ouders begint met drie beslissingen: aanvaarden, wie beslist en wat er op naam staat. Zo houdt u overzicht en voorkomt u vertraging.Een woning schenken in plaats van nalaten: wat het verschil isEen woning schenken of nalaten: wat u vooraf moet weten over schenkbelasting, overdrachtsbelasting, de WOZ-waarde en wat de notaris voor u regelt.Een huis erven met een hypotheek eropEen huis erven met hypotheek: welke drie getallen u eerst nodig heeft, hoe u veilig aanvaardt of verwerpt, en wat er daarna met de lening gebeurt.Geërfd vastgoed verkopen of aanhouden: waar begint u?Terug naar het aanvraagformulier.

Wilt u weten wat het pand nu waard is?

Begin met één adres. Bij meerdere panden kijken wij naar het geheel en naar de volgorde.

Beoordeling aanvragen