Wat kost een verklaring van erfrecht?

Wat u koopt voor dat bedrag

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin staat wie is overleden, wie de erfgenamen zijn, voor welk deel, en wie bevoegd is om namens de nalatenschap te handelen. Banken, het Kadaster, verzekeraars en de notaris van een koper willen weten met wie ze zaken doen, en de verklaring is het bewijsstuk dat zij daarvoor in de meeste gevallen vragen. Welk bewijs precies, verschilt per organisatie; vraag het na bij de instantie waar u mee te maken krijgt.

Om dat vast te stellen doet de notaris een aantal dingen. Hij raadpleegt het Centraal Testamentenregister om te zien of er een testament is en bij welke notaris dat ligt. Hij vraagt de uittreksels op die nodig zijn om de overledene, de eventuele partner en de kinderen te controleren. Hij stelt de identiteit van elke erfgenaam vast en legt vast of die de erfenis zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Pas daarna kan hij de akte opmaken. Het honorarium betaalt dit onderzoek, niet het vel papier.

Waar de rekening uit bestaat

Let in een offerte op vier onderdelen. Vraag ernaar als een aanbieder er maar één noemt.

• Honorarium van de notaris. De notaristarieven zijn vrij. Elk kantoor bepaalt zelf wat het rekent, per uur of als vast bedrag. Dit is het onderdeel waar het verschil tussen aanbieders ontstaat.
• Verschotten. Dat zijn kosten die de notaris bij derden voor u voorschiet, zoals de uittreksels en de raadpleging van het testamentenregister. Wat een uittreksel kost, hangt af van waar het wordt opgevraagd; een goede offerte noemt die posten apart. Laat u de verklaring ook bij het Kadaster inschrijven, vraag dan of daar kosten van het Kadaster zelf bij zitten of alleen werk van de notaris. Dat laatste is honorarium, geen verschot.
• Btw. Op de offerte hoort te staan of het honorarium inclusief of exclusief btw is; welke regels daarvoor gelden, staat bij de Belastingdienst. Een instaptarief in een advertentie is soms exclusief, soms inclusief. Dat is het eerste wat u controleert.
• Meerwerk. Extra volmachten, een erfgenaam in het buitenland, een vertaling of legalisatie, een verklaring bij de rechtbank voor beneficiaire aanvaarding. Bij die laatste komt griffierecht, een vast bedrag dat de rechtspraak vaststelt en aanpast; de actuele tabel staat bij de Rechtspraak.

Vier dingen die de prijs opdrijven

Het aantal erfgenamen. Elke erfgenaam moet worden geïdentificeerd, moet een keuze maken over de aanvaarding en moet tekenen of een volmacht afgeven. Twee erfgenamen is een ander dossier dan acht neven en nichten in drie landen.

Testament of geen testament. Een testament kan het werk vereenvoudigen of juist vergroten. Is er een executeur benoemd, dan kan een verklaring van executele volstaan. Die verklaring bevestigt wie de executeur is en wat die mag, en vraagt vaak minder werk, omdat de notaris niet alle erfgenamen hoeft te laten tekenen. Vraag de notaris welke van de twee in uw geval nodig is en wat het prijsverschil is. Staan er legaten, een tweetrapsmaking of een uitsluitingsclausule in, dan kost de uitleg meer tijd.

Waar de erfgenamen zitten. Bij een erfgenaam buiten Nederland komt vaak legalisatie van de handtekening kijken, soms met een apostille. Een onvindbare erfgenaam kost onderzoek. Bij een minderjarige erfgenaam hangt het van de gekozen vorm van aanvaarding af of de kantonrechter eraan te pas komt; de notaris vertelt u wanneer dat nodig is en wat het aan tijd en kosten toevoegt.

Hoe u zelf aanlevert. Een notaris die zelf moet uitzoeken wie de kinderen zijn en waar ze wonen, schrijft uren. Wie een compleet overzicht meestuurt met namen, adressen, geboortedata en kopieën van identiteitsbewijzen, betaalt minder. Van deze vier is dit het onderdeel waar u zelf het meest directe invloed op hebt.

De goedkoopste notaris

De laagste tarieven vindt u bij kantoren die verklaringen van erfrecht als standaardproduct verkopen, meestal online en tegen een vast bedrag. Dat werkt voor een overzichtelijke nalatenschap: een langstlevende partner, kinderen, iedereen in Nederland, geen ruzie. Het lage tarief gaat uit van dat scenario; wat er precies onder valt, staat in de voorwaarden van de aanbieder. Alles wat daarvan afwijkt, wordt apart gerekend, en dan is het vaste tarief soms minder vast dan het leek.

Vergelijk daarom niet op het instapbedrag maar op de totaalprijs voor uw situatie. Stuur drie kantoren dezelfde gegevens: aantal erfgenamen, wel of geen testament, woonplaatsen, of er onroerend goed in de nalatenschap zit. Vraag om een prijs inclusief btw en verschotten. Vraag ook wat er gebeurt als een erfgenaam beneficiair wil aanvaarden. Het kantoor dat dan nog steeds het laagste totaal noemt, is de goedkoopste notaris voor u. Niet het kantoor met het laagste getal in de advertentie.

Heeft u de verklaring altijd nodig?

Niet in elke situatie. Banken hebben via de Nederlandse Vereniging van Banken afspraken gemaakt over kleine nalatenschappen. Is er een langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner, is er geen testament en blijft het totale saldo onder de grens die de bank daarvoor hanteert, dan kan de bank ervan afzien om de verklaring te vragen. Die grens en de overige voorwaarden verschillen per bank en staan bij de NVB en bij uw eigen bank, dus vraag het na voordat u een notaris inschakelt.

Zit er een woning of een ander pand in de nalatenschap, dan is de verklaring in de praktijk vrijwel altijd nodig. Het Kadaster zet de erfgenamen pas op naam na een notarieel stuk waaruit blijkt wie erft; meestal is dat de verklaring van erfrecht, in sommige gevallen een akte van verdeling. De notaris die de verkoop moet passeren, wil weten wie bevoegd is om te leveren. Een hypotheekverstrekker wil hetzelfde weten voordat hij iets aan de lening verandert; welk bewijs hij daarvoor vraagt, staat in zijn nabestaandenprocedure. Wie het pand wil verkopen, verhuren, herfinancieren of verdelen, komt er in de praktijk niet omheen.

Bij een verhuurd pand komt daar een praktisch punt bij. De huurovereenkomst stopt niet vanzelf bij het overlijden. Wie als verhuurder verder gaat en wat dat betekent voor de afspraken met de huurder, hoort u van de notaris. Intussen wordt de huur nog overgemaakt naar de rekening van de overledene, en zodra de bank die rekening blokkeert, heeft de huurder een nieuw rekeningnummer en een aantoonbaar bevoegde verhuurder nodig. De verklaring van erfrecht is het document waarmee u dat aantoont.

Wie betaalt

De kosten van de verklaring van erfrecht horen bij de afwikkeling van de nalatenschap. Hoe ze uiteindelijk over de erfgenamen worden verdeeld, hangt af van de erfdelen en van wat er eventueel in een testament staat; vraag de notaris dat bij het opmaken van de akte te bevestigen. Is de bankrekening van de overledene op dat moment nog niet toegankelijk, dan zal een van de erfgenamen het bedrag moeten voorschieten. Dat bedrag wordt later verrekend bij de verdeling. Leg dat vast, ook onder familie. Een voorgeschoten notarisrekening is een klassiek beginpunt van een conflict dat maanden later opduikt.

Aftrekbaar van de erfbelasting?

Dit is een fiscale vraag, en het antwoord hangt af van uw situatie. Of de notariskosten voor de verklaring van erfrecht meetellen bij de aangifte erfbelasting, en hoe dat zit met de uitvaartkosten en een eventuele uitkering van een uitvaartverzekering, is precies de vraag die u aan de Belastingdienst, de notaris of een belastingadviseur stelt. De Belastingdienst publiceert welke kosten wel en niet in de aangifte thuishoren. Neem dat antwoord pas over in uw aangifte als u het voor uw eigen situatie hebt laten nakijken, en reken de verklaring niet bij voorbaat mee als kostenpost die de erfbelasting verlaagt.

Wat wel voor iedereen speelt, is de termijn. Voor de aangifte erfbelasting geldt een termijn die gerekend wordt vanaf het overlijden, en hoe lang die is, hangt onder meer af van het jaar waarin iemand is overleden. Welke termijn in uw geval geldt, kunt u nakijken bij de Belastingdienst. Wat er gebeurt als de aangifte later binnenkomt, en wat het aanvragen van uitstel daaraan verandert, is de tweede vraag die u daar stelt. Wordt de verklaring van erfrecht pas laat aangevraagd, dan schuift alles wat erna komt mee op: de verkoop, de verdeling en het overzicht dat u voor de aangifte nodig hebt. Hoe de betaling van erfbelasting zich verhoudt tot een woning die nog niet verkocht is, is een vraag om vroeg met uw adviseur te bespreken.

Als er een pand in de nalatenschap zit

Voor wie een woning of beleggingspand erft, is het bedrag van de verklaring niet de belangrijkste kostenpost. Wachten is dat. De hypotheekrente loopt door, de verzekering en de gemeentelijke lasten ook. Bij een leeg pand komt daar leegstandsrisico bij, bij een verhuurd pand onderhoud dat blijft liggen omdat niemand kan aantonen dat hij bevoegd is om opdracht te geven. Elke maand zonder verklaring is een maand waarin de erfgenamen de lasten dragen van een pand waarover ze tegenover bank, Kadaster en koper nog niets kunnen aantonen.

Drie dingen die de afwikkeling kunnen verkorten:

• Vraag de verklaring direct aan, ook als de familie nog niet weet of het pand verkocht of aangehouden wordt. Het document is voor beide routes nodig.
• Laat een boedelvolmacht in dezelfde akte opnemen. Daarmee machtigen de erfgenamen één persoon om namens allen te handelen, binnen wat er in de volmacht staat: bijvoorbeeld de bank aanschrijven, huurders informeren, een koopovereenkomst tekenen. Zonder die volmacht moet bij elke stap iedereen opnieuw tekenen, en bij de verkoop opnieuw bij de notaris verschijnen.
• Beslis bewust over de aanvaarding. Zit er een hypotheek op het pand die hoger is dan de waarde, of is de financiële situatie van de overledene onduidelijk, dan is beneficiaire aanvaarding een optie om met de notaris te bespreken. Die vorm is bedoeld om uw eigen vermogen af te schermen van schulden uit de nalatenschap; wat dat in uw situatie precies betekent en wat het kost aan griffierecht en extra werk, legt de notaris uit voordat u kiest. Wees voorzichtig met handelen vóór die keuze. Of u door te handelen, bijvoorbeeld door spullen te verkopen, al ongewild een keuze hebt gemaakt, is een vraag die u de notaris stelt voordat u iets doet. De regels hiervoor zijn in 2016 aangepast, maar waar de grens precies ligt, laat u voor uw situatie nakijken.

Afbouwen of aanhouden

Met de verklaring in de hand staat de familie voor de eigenlijke beslissing. Een geërfd pand aanhouden betekent gezamenlijk eigenaar zijn met broers, zussen of andere erfgenamen, met alles wat daarbij hoort: onderhoud, verhuur, belastingen en een gezamenlijke bankrekening. Dat werkt als iedereen dezelfde tijdshorizon heeft. Vaak is dat niet zo. De ene erfgenaam wil het geld nu, de andere wil het pand houden, en een derde wil vooral geen gedoe. Dan kan verkopen de schoonste uitkomst zijn, en hoe eerder die keuze valt, hoe minder de gezamenlijke periode kost.

Wilt u weten wat het geërfde pand in zijn huidige staat, verhuurd of leeg, voor een rechtstreekse koper waard kan zijn? Vraag dan een vrijblijvende beoordeling aan. U beschrijft het pand, de huursituatie en de stand van de afwikkeling. Een mens beoordeelt het object en neemt contact met u op. Daarna beslist u zelf of rechtstreeks verkopen bij uw situatie past.